Вышедшие номера
Возможное воздействие долговременных вариаций солнечной активности на колебания температуры Северного полушария Земли
Огурцов M.Г.1
1Физико-технический институт им. А.Ф. Иоффе РАН, Санкт-Петербург, Россия
Email: maxim.ogurtsov@mail.ioffe.ru
Поступила в редакцию: 5 мая 2026 г.
В окончательной редакции: 4 августа 2026 г.
Принята к печати: 23 октября 2026 г.
Выставление онлайн: 12 ноября 2026 г.

Проведен анализ возможной связи между вариациями солнечной активности и температуры Северного полушария в диапазоне периодов 63-240 лет, охватывающем вековой и двухсотлетний циклы солнечной активности. Исследованы десять реконструкций температуры Северного полушария, одна реконструкция глобальной температуры и шесть реконструкций солнечной активности, длительностью 1-2 тысячи лет. В ряде случаев обнаружены коэффициенты корреляции со значимостью p < 0.10. Это указывает на то, что влияние долговременных солнечных циклов на климат Северного полушария реально существует, хотя и является слабым и трудно выявляемым. Ключевые слова: солнечная активность, солнечная палеоастрофизика, климат Земли.
  1. Yu.A. Nagovitsyn. Geomagnetism Aeronomy, 54 (8), 1010 (2014). DOI: 10.1134/S001679321408012X
  2. М.Г. Огурцов. ЖТФ, 94 (12), 1996 (2024). DOI: 10.61011/JTF.2024.12.59242.337-24
  3. H. Matsumoto, H. Svensmark, M.B. Enghoff. J. Atmos. Sol.-Terr. Phys., 230, 105845 (2022). DOI: 10.1016/j.jastp.2022.105845
  4. B. Tinsley. Bull. American Meteorol. Soc., 104, E2171 (2023). DOI: 10.1175/BAMS-D-23-0065.1
  5. B. Christiansen, C.F. Ljungqvist. Clim. Past., 8, 765 (2012). DOI: 10.5194/cp-8-765-2012
  6. PAGES 2k Consortium. Consistent multidecadal variability in global temperature reconstructions and simulations over the Common Era. Nat. Geosci., 12, 643 (2019). DOI: 10.1038/s41561-019-0400-0
  7. A. Moberg, D.M. Sonechkin, K. Holmgren, N.M. Datsenko, W. Karlen, S.-E. Lauritzen. Nature, 433, 613 (2005). DOI: 10.1038/nature03265
  8. R. Wilson, K. Anchukaitis, K. Briffa, U. Buntgen, E. Cook, R. D'Arrigo, N. Davi, J. Esper, D. Frank, B. Gunnarson, G. Hegerl, S. Helama, S. Klesse, P.J. Krusic, H.W. Linderholm, V.S. Myglan, T.J. Osborn, M. Rydval, L. Schneider, A. Schurer, G. Wiles, P. Zhang, E. Zorita. Quat. Sci. Rev., 134, 1 (2016). DOI: 10.1016/j.quascirev.2015.12.005
  9. J. Esper, E.R. Cook, F.H. Schweingruber. Science, 295, 2250 (2002). DOI: 10.1126/science.1066208
  10. C. Loehle. Energy Environ., 18, 1049 (2007). DOI: 10.1260/095830507782616797
  11. L. Schneider, J.E. Smerdon, U. Buntgen, R.J.S. Wilson, V.S. Myglan, A.V. Kirdyanov, J. Esper. Geophys. Res. Lett., 42, 4556 (2015). DOI: 10.1002/2015GL063956
  12. S. Guillet, Ch. Corona, M. Stoffel, M. Khodri, F. Lavigne, P. Ortega, N. Eckert, P.D. Sielenou, V. Daux, O.V. Churakova (Sidorova), N. Davi, J.-L. Edouard, Y. Zhang, B.H. Luckman, V.S. Myglan, J. Guiot, M. Beniston, V. Masson-Delmotte, C. Oppenheimer. Nat. Geosci., 10, 123 (2017). DOI: 10.1038/ngeo2875
  13. U. Buntgen, K. Allen, K.J. Anchukaitis, D. Arseneault, E. Boucher, A. Bruning, S. Chatterjee, P. Cherubini, O.V. Churakova (Sidorova), Ch. Corona, F. Gennaretti, J. Griebinger, S. Guillet, J. Guiot, B. Gunnarson, S. Helama, Ph. Hochreuther, M.K. Hughes, P. Huybers, A.V. Kirdyanov, P.J. Krusic, J. Ludescher, W.J.-H. Meier, V.S. Myglan, K. Nicolussi, C. Oppenheimer, F. Reinig, M.W. Salzer, K. Seftigen, A.R. Stine, M. Stoffel, S.St. George, E. Tejedor, A. Trevino, V. Trouet, J. Wang, R. Wilson, B. Yang, G. Xu, J. Esper. Nat. Commun., 12, 3411 (2021). DOI: 10.1038/s41467-021-23627-6
  14. M.E. Mann, P.D. Jones. Geophys. Res. Lett., 30 (15), 1820 (2003). DOI: 10.1029/2003/GL017814
  15. R. Muscheler, F. Joos, J. Beer, S.A. Muller, M. Vonmoos, I. Snowball. Quat. Sci. Rev., 26, 82 (2007). DOI: 10.1016/j.quascirev.2006.07.012
  16. K. Horiuchi, T. Uchida, Y. Sakamoto, A. Ohta, H. Matsuzaki, Y. Shibata, H. Motoyama. Quaternary Geochronology, 3 (3), 253 (2008). DOI: 10.1016/j.quascirev.2006.07.012
  17. F. Steinhilber, J. Abreu, J. Beer, I. Brunner, M. Christl, H. Fischer, U. Heikkila, P.W. Kubik, M. Mann, K.G. McCracken, H. Miller, H. Miyahara, H. Oerter, F. Wilhelms. Proc. Nat. Acad. Sci. USA, 109 (16), 5967 (2012). DOI: 10.1073/pnas.1118965109
  18. I.G. Usoskin, G. Hulot, Y. Gallet, R. Roth, A. Licht, F. Joos, G.A. Kovaltsov, E. Thebault, A. Khokhlov. Astron. Astrophys., 562, L10 (2014). DOI: 10.1051/0004-6361/201423391
  19. T. Egorova, W. Schmutz, E. Rozanov, A.I. Shapiro, I. Usoskin, J. Beer, R.V. Tagirov, T. Peter. Astron. Astrophys., 615, A85 (2018). DOI: 10.1051/0004-6361/201731199
  20. I.G. Usoskin, S. Solanki, N. Krivova, B. Hofer, G.A. Kovaltsov, L. Wacker, N. Brehm, B. Kromer. Astron. Astrophys., 649, A141 (2021). DOI: 10.1051/0004-6361/202140711