Возможное воздействие долговременных вариаций солнечной активности на колебания температуры Северного полушария Земли
Огурцов M.Г.1
1Физико-технический институт им. А.Ф. Иоффе РАН, Санкт-Петербург, Россия

Email: maxim.ogurtsov@mail.ioffe.ru
Поступила в редакцию: 5 мая 2026 г.
В окончательной редакции: 4 августа 2026 г.
Принята к печати: 23 октября 2026 г.
Выставление онлайн: 12 ноября 2026 г.
Проведен анализ возможной связи между вариациями солнечной активности и температуры Северного полушария в диапазоне периодов 63-240 лет, охватывающем вековой и двухсотлетний циклы солнечной активности. Исследованы десять реконструкций температуры Северного полушария, одна реконструкция глобальной температуры и шесть реконструкций солнечной активности, длительностью 1-2 тысячи лет. В ряде случаев обнаружены коэффициенты корреляции со значимостью p < 0.10. Это указывает на то, что влияние долговременных солнечных циклов на климат Северного полушария реально существует, хотя и является слабым и трудно выявляемым. Ключевые слова: солнечная активность, солнечная палеоастрофизика, климат Земли.
- Yu.A. Nagovitsyn. Geomagnetism Aeronomy, 54 (8), 1010 (2014). DOI: 10.1134/S001679321408012X
- М.Г. Огурцов. ЖТФ, 94 (12), 1996 (2024). DOI: 10.61011/JTF.2024.12.59242.337-24
- H. Matsumoto, H. Svensmark, M.B. Enghoff. J. Atmos. Sol.-Terr. Phys., 230, 105845 (2022). DOI: 10.1016/j.jastp.2022.105845
- B. Tinsley. Bull. American Meteorol. Soc., 104, E2171 (2023). DOI: 10.1175/BAMS-D-23-0065.1
- B. Christiansen, C.F. Ljungqvist. Clim. Past., 8, 765 (2012). DOI: 10.5194/cp-8-765-2012
- PAGES 2k Consortium. Consistent multidecadal variability in global temperature reconstructions and simulations over the Common Era. Nat. Geosci., 12, 643 (2019). DOI: 10.1038/s41561-019-0400-0
- A. Moberg, D.M. Sonechkin, K. Holmgren, N.M. Datsenko, W. Karlen, S.-E. Lauritzen. Nature, 433, 613 (2005). DOI: 10.1038/nature03265
- R. Wilson, K. Anchukaitis, K. Briffa, U. Buntgen, E. Cook, R. D'Arrigo, N. Davi, J. Esper, D. Frank, B. Gunnarson, G. Hegerl, S. Helama, S. Klesse, P.J. Krusic, H.W. Linderholm, V.S. Myglan, T.J. Osborn, M. Rydval, L. Schneider, A. Schurer, G. Wiles, P. Zhang, E. Zorita. Quat. Sci. Rev., 134, 1 (2016). DOI: 10.1016/j.quascirev.2015.12.005
- J. Esper, E.R. Cook, F.H. Schweingruber. Science, 295, 2250 (2002). DOI: 10.1126/science.1066208
- C. Loehle. Energy Environ., 18, 1049 (2007). DOI: 10.1260/095830507782616797
- L. Schneider, J.E. Smerdon, U. Buntgen, R.J.S. Wilson, V.S. Myglan, A.V. Kirdyanov, J. Esper. Geophys. Res. Lett., 42, 4556 (2015). DOI: 10.1002/2015GL063956
- S. Guillet, Ch. Corona, M. Stoffel, M. Khodri, F. Lavigne, P. Ortega, N. Eckert, P.D. Sielenou, V. Daux, O.V. Churakova (Sidorova), N. Davi, J.-L. Edouard, Y. Zhang, B.H. Luckman, V.S. Myglan, J. Guiot, M. Beniston, V. Masson-Delmotte, C. Oppenheimer. Nat. Geosci., 10, 123 (2017). DOI: 10.1038/ngeo2875
- U. Buntgen, K. Allen, K.J. Anchukaitis, D. Arseneault, E. Boucher, A. Bruning, S. Chatterjee, P. Cherubini, O.V. Churakova (Sidorova), Ch. Corona, F. Gennaretti, J. Griebinger, S. Guillet, J. Guiot, B. Gunnarson, S. Helama, Ph. Hochreuther, M.K. Hughes, P. Huybers, A.V. Kirdyanov, P.J. Krusic, J. Ludescher, W.J.-H. Meier, V.S. Myglan, K. Nicolussi, C. Oppenheimer, F. Reinig, M.W. Salzer, K. Seftigen, A.R. Stine, M. Stoffel, S.St. George, E. Tejedor, A. Trevino, V. Trouet, J. Wang, R. Wilson, B. Yang, G. Xu, J. Esper. Nat. Commun., 12, 3411 (2021). DOI: 10.1038/s41467-021-23627-6
- M.E. Mann, P.D. Jones. Geophys. Res. Lett., 30 (15), 1820 (2003). DOI: 10.1029/2003/GL017814
- R. Muscheler, F. Joos, J. Beer, S.A. Muller, M. Vonmoos, I. Snowball. Quat. Sci. Rev., 26, 82 (2007). DOI: 10.1016/j.quascirev.2006.07.012
- K. Horiuchi, T. Uchida, Y. Sakamoto, A. Ohta, H. Matsuzaki, Y. Shibata, H. Motoyama. Quaternary Geochronology, 3 (3), 253 (2008). DOI: 10.1016/j.quascirev.2006.07.012
- F. Steinhilber, J. Abreu, J. Beer, I. Brunner, M. Christl, H. Fischer, U. Heikkila, P.W. Kubik, M. Mann, K.G. McCracken, H. Miller, H. Miyahara, H. Oerter, F. Wilhelms. Proc. Nat. Acad. Sci. USA, 109 (16), 5967 (2012). DOI: 10.1073/pnas.1118965109
- I.G. Usoskin, G. Hulot, Y. Gallet, R. Roth, A. Licht, F. Joos, G.A. Kovaltsov, E. Thebault, A. Khokhlov. Astron. Astrophys., 562, L10 (2014). DOI: 10.1051/0004-6361/201423391
- T. Egorova, W. Schmutz, E. Rozanov, A.I. Shapiro, I. Usoskin, J. Beer, R.V. Tagirov, T. Peter. Astron. Astrophys., 615, A85 (2018). DOI: 10.1051/0004-6361/201731199
- I.G. Usoskin, S. Solanki, N. Krivova, B. Hofer, G.A. Kovaltsov, L. Wacker, N. Brehm, B. Kromer. Astron. Astrophys., 649, A141 (2021). DOI: 10.1051/0004-6361/202140711